Een behandeling met Ipilimumab

Deze folder schetst een beeld van een behandeling met Ipilimumab. Hoe gaat de behandeling in zijn werk? Wat gebeurt er met uw lichaam? Wat zijn de bijwerkingen en hoe kunt u daar het beste mee omgaan?

Waarom Ipilimumab

Ipilimumab behoort tot de zogenaamde monoklonale antistoffen. Dit zijn doelgerichte medicijnen die ontwikkeld zijn en die de functie van bepaalde eiwitten op de (kanker-/afweercellen) cellen te blokkeren.

Ipilimumab blokkeert het eiwit CTLA-4 dat op T-cellen (witte bloedcellen) zit. CTLA-4 is de rem van de afweercellen en blokkade hiervan zorgt dus voor een versterkte afweer.

Doel van deze immunotherapie is om de eigen afweercellen zodanig te activeren dat ze de kankercellen kunnen vernietigen.

De behandeling met Ipilimumab

Ipilimumab wordt elke 3 weken via een infuus toegediend op de dagbehandelingsunit van de polikliniek Medische oncologie.

De toediening van Ipilimumab duurt een half uur. Op de dagbehandeling is een bed of stoel voor u gereserveerd. U kunt iemand meenemen om u gezelschap te houden.

De behandeling bestaat uit vier kuren. Na de vierde kuur worden er foto’s gemaakt om de werking van Ipilimumab goed te kunnen beoordelen.

Het kan zijn dat de tumor tijdens de behandeling eerst groter wordt en pas later kleiner begint te worden. Dit kan soms pas na 16-20 weken plaatsvinden. Mede afhankelijk van hoe u de behandeling verdraagt worden er 4 kuren toegediend.

Risico’s in verband met Ipilimumab

In de periode dat u behandeld wordt kunnen er bijwerkingen optreden. Dit kan (zeer zelden) tijdens of kort na het infuus zijn, maar ook later als u weer thuis bent. De meeste patiënten hebben ofwel geen of last van lichte bijwerkingen die goed te behandelen zijn.

Overgevoeligheidsreacties op Ipilimumab

Ipilimumab is een eiwit en kan, hoewel zelden, aanleiding geven tot een overgevoeligheids-reactie. Er wordt tijdens en kort na toediening goed op u gelet. Reacties waaraan u dan moet denken zijn: koorts, lage bloeddruk, rillingen, huiduitslag, misselijkheid en/of braken of opvliegers.

Als een reactie optreedt tijdens het infuus is het belangrijk dat u dit meldt aan de verpleegkundige.

De reactie kan mogelijk behandeld worden door het infuus te vertragen, te stoppen of door middel van toedienen van extra medicijnen. Deze reacties kunnen ook uren na beëindigen van het infuus optreden.

Bijwerkingen

De meest voorkomende bijwerkingen die bij de behandeling met Ipilimumab worden gezien, zijn onder meer: vermoeidheid, misselijkheid, uitslag, diarree, jeuk, koorts, roodheid bij de insteekplaats van het infuus, rillingen, braken, buikpijn, verlies van eetlust en gewrichtspijn.

De meeste van deze bijwerkingen zijn mild en kunnen met gewone geneesmiddelen, worden behandeld. De reactie van het immuunsysteem wordt ook beschouwd als bijwerking gerelateerd aan de toediening van Ipilimumab. Men neemt aan dat dit te wijten is aan het werkingsmechanisme van Ipilimumab. Het activeert immers het immuunsysteem om kankercellen te bestrijden.

In sommige gevallen begint het immuunsysteem de normale cellen aan te vallen terwijl de kankercellen worden bestreden. Bijwerkingen die daardoor ontstaan, worden bijwerkingen door ‘doorbreken’ van het immuunsysteem genoemd. Indien u een bijwerking op immuunbasis ontwikkelt, kan het een aantal maanden duren voordat de symptomen beter worden.

Bijwerkingen die hieraan gerelateerd zijn

Diarree: de meest voorkomende bijwerking aan de darmen is diarree. U dient het uw behandelend oncoloog te vertellen als u diarree, bloed in uw ontlasting of een verandering in uw ontlasting ontwikkelt of wanneer u buikpijn heeft.

U wordt misschien ook gevraagd om naar het ziekenhuis te gaan voor aanvullende testen en behandelingen. Bij diarree moet er soms behandeld worden met afweeronderdrukkende medicijnen (bijvoorbeeld Prednison).

Huiduitslag: huiduitslag komt soms voor bij patiënten die Ipilimumab kregen. Meestal is het een lichte vorm en soms kan het jeuken. Hiervoor kunnen medicijnen of een crème verlichtend werken.

Vitiligo: een aandoening waarbij de huid pigment verliest en lichter wordt. Deze aandoening is waarschijnlijk onomkeerbaar en blijvend.

Oogontsteking: een zeldzame bijwerking is een ontsteking aan de ogen. Dit kan mogelijk uw gezichtsvermogen verstoren. Bij oogklachten moet u direct contact opnemen met uw behandelend oncoloog.

Gewrichtsklachten: pijnlijke gezwollen gewrichten worden soms gezien.

Problemen met de endocriene klieren: uitval van de bijnieren waardoor mensen onder andere vermoeid raken en een lage bloeddruk kunnen krijgen.

Leverontsteking: Dit kan uw behandelend oncoloog afleiden uit uitslagen van het laboratorium. Maar ook andere organen kunnen problemen geven.

Effect op seksualiteit en vruchtbaarheid

Indien u het vermoeden heeft dat u zwanger bent, of als er een verandering is in uw menstruatiecyclus of in uw anticonceptie-methode, dient u onmiddellijk contact op te nemen met uw behandelend oncoloog.

Als man die Ipilimumab krijgt toegediend is het belangrijk dat u en uw partner een anticonceptiemethode toepassen of een condoom gebruiken tot tenminste 4 weken na de laatste toediening. Er is geen informatie beschikbaar over eventuele nadelige affecten van Ipilimumab voor het sperma die uiteindelijk schade zou kunnen berokkenen aan de foetus.

Mocht uw partner zwanger raken, dan wordt u verzocht uw oncoloog te informeren.

Ipilimumab en uitscheidingsproducten

In uitscheidings producten (urine, ontlasting, drain- en wondvocht en ook bloed) kunnen nog geruime tijd resten medicatie voorkomen. Bij een behandeling met een monoklonale antilichaam zoals Ipilimumab behoeft u, in tegenstelling tot een behandeling met chemotherapie, geen maatregelen te nemen.

Vaccinatie

Vier weken vóór tot en met 4 weken na de behandeling met Ipilimumab mag u niet gevaccineerd (ingeënt) worden.

Wanneer contact met Amsterdam UMC ?

Bij een behandeling met Ipilimumab kunnen zich dus tal van ‘normale’ bijwerkingen voordoen. Deze kunnen vervelend zijn, maar vormen geen reden tot ongerustheid. Uiteraard staat u niet alleen. U kunt rekenen op hulp en steun van het ziekenhuis. Doet zich iets ongewoons voor, dat u niet vertrouwt, aarzelt u dan niet om contact op te nemen.

Neem in ieder geval contact op bij:

verandering bij de uitscheiding; ernstige huidafwijkingen; wonden en branderige pijn aan de ogen. Ook bij elk ander nieuw verschijnsel waarvan u denkt dat het belangrijk kan zijn.

Meer informatie

Als u meer wilt weten of in contact wilt komen met andere patiënten met kanker, dan kunt u zich wenden tot de adressen die u vindt in de behandelwijzer en/of onderstaande adressen.

• https://www.stichtingmelanoom.nl

Stichting Melanoom - Postbus 9199, 1180 MD Amstelveen

Daarnaast kunt u de onderstaande folders van de afdeling voorlichting van Amsterdam UMC en van KWF Kankerbestrijding in de wachtruimte vinden of bij de verpleging opvragen:

• Melanoom
• Immunotherapie en monoklonale antilichamen
• Kanker in de familie
• Voeding bij kanker
• Verder leven met kanker
• Vermoeidheid na kanker