Een behandeling met Gemcitabine

Waarom chemotherapie?

Doel van de chemotherapie is de kankercellen, waar die zich ook bevinden in het lichaam te vernietigen.

Het hele lichaam wordt dus aangepakt, inclusief het gezonde deel. Maar de gezonde cellen herstellen zich aanzienlijk sneller dan de kwaadaardige. Daar maakt de chemotherapie gebruik van. Het is erop gericht om kwaadaardige cellen te vernietigen, met optimaal behoud van de gezonde cellen.

Voor het krijgen van chemotherapie moet het lichaam in goede conditie zijn. Vooral het bloed moet in orde zijn. Daarom wordt tijdens de behandeling steeds uw bloed gecontroleerd. Als dat niet voldoende hersteld is, of als er andere klachten zijn die een bezwaar vormen voor de toediening van chemotherapie , kan de longarts besluiten de kuur uit te stellen.

Het aantal kuren kan per patiënt verschillen. Dit is afhankelijk van het resultaat van uw behandeling en de bijwerkingen die u wel of niet gaat ervaren.

Een kuur in de praktijk

Voor start van de kuur, moet u eerst bloed laten prikken op poli P 1e etage, na een uur komt u bij de longarts (poli M 1e etage) in verband met de uitslagen. Daarna zult u, indien de uitslagen goed zijn, de chemokuur krijgen op poli W 4e-etage, dagbehandeling.

Een Gemcitabinekuur beslaat 3 weken. Het wordt 1 keer per week toegediend, gedurende

2 weken gevolgd door 1 week rust. Daarna volgt de volgende kuur van 3 weken.

Het wordt gegeven tot de behandeling niet meer werkt of niet te verdragen is door de bijwerkingen.

Gemcitabine wordt in ongeveer 30 minuten via het infuus toegediend.

Responsbeoordeling (kijken of de tumor gereageerd heeft op de chemotherapie) zal gemiddeld na 2 kuren plaatsvinden (dus na 4x chemotherapie, 6 weken) door beeldvormend onderzoek zoals een CT-scan.

De arts kan u uitleggen welke onderzoeken er bij u gedaan zullen worden.

Chemotherapieschema

Schema met medicijnen tegen misselijkheid

Eventuele bijwerkingen van:

Primperan^® (metoclopramide): voorkomt of vermindert misselijkheid en braken bij onder andere een chemokuur bij kanker. Zorgt ervoor dat de maag zich sneller leegt in de darmen.

• Dit middel kan het reactievermogen beïnvloeden. Rijd geen auto of andere voertuigen in de eerste 3 dagen van het gebruik. Pas ook op bij andere activiteiten waarbij de oplettendheid nodig is zoals het bedienen van machines en werken op hoogte.
• Door bijwerkingen zoals slaperigheid, moeheid of slap gevoel wordt het reactievermogen verminderd. Als er na 3 dagen nog bijwerkingen zijn nog steeds niet autorijden.
• Pas op met alcohol omdat dit het reactievermogen nog verder kan verminderen.

Bijwerkingen:

Regelmatig Soms

• slaperigheid • diarree
• moeheid • verstopping.
• slap gevoel.

Zofran^® (ondansetron): wordt gebruikt ter voorkoming van ernstige misselijkheid en braken als gevolg van bestraling of chemotherapie bij kanker. Dit krijgt u de op dag van de chemotherapie via het infuus toegediend.

Bijwerkingen:

• maag/darmklachten (vooral verstopping)
• hoofdpijn
• een gevoel van warmte (opvliegers).

De belangrijkste mogelijke bijwerkingen van de kuur

Het is moeilijk te voorspellen of u veel of weinig last van de chemotherapie ondervindt. Sommige mensen merken nauwelijks iets van bijwerkingen. Anderen voelen zich een paar dagen niet lekker, of zijn echt ziek.

Hieronder staan de meest voorkomende bijwerkingen vermeld:

• Misselijkheid en minder eetlust: u krijgt een recept mee voor tabletten en zetpillen tegen de misselijkheid. Het is goed om het volgende schema te volgen qua inname:
• dag 1 t/m 4 en dag 8 t/m 11 neemt u zo nodig 3x per dag een tablet metoclopramide in of een neemt u een zetpil.
• Wanneer u ondanks het volgen van dit schema de misselijkheid niet onder controle is, kunt u overleggen met de casemanager of met uw behandelend arts. In verband met verminderde eetlust kunt u meer informatie vinden op de site: www.voedingenkankerinfo.nl
• Invloed op de algemene gesteldheid en vermoeidheid
• Griepachtige verschijnselen, zoals:
  • vermoeidheid
  • koude rillingen
  • koorts
  • spierpijn
  • hoofdpijn
  • rugpijn
  • hoesten
  • neusverkoudheid
  • transpireren
  • weinig eetlust
  • slapeloosheid.
• Gewoonlijk zijn deze klachten mild van aard en kortdurend. Advies: 3x per dag paracetamol 1000mg zonodig.
• Invloed op het beenmerg:
  • rode bloedlichaampjes (erytrocyten Hb), een tekort kan leiden tot bloedarmoede;
  • tekort aan bloedplaatjes (trombocyten) kan een verhoogde kans geven op bloedingen;
  • tekort aan witte bloedcellen (leucocyten) kan leiden tot verminderde weerstand.
• Neem bij koorts (boven 38,5 ºC contact op met de casemanager of afdeling, ook bij bloedverlies, kortademigheid of andere klachten die nieuw zijn.
• Irritatie van het bloedvat: irritatie kan ontstaan rond en/of boven de insteekopening van het infuus. Het bloedvat kan ontstoken raken. De huid kan rood worden en pijnlijk aanvoelen. Het infuus zal zoveel mogelijk op een andere plek worden ingebracht zodat het bloedvat de kans krijgt te herstellen.
• Ontstaan thuis de klachten dan kan een verband met water verlichting geven. Het is belangrijk deze klachten door te geven en ook voordat u een volgende toediening krijgt.
• Haaruitval, ook kan uw hoofdhuid gevoelig of pijnlijk worden: U kunt overwegen een pruik te nemen. Hiervoor heeft u een machtiging nodig, die kunt u krijgen via de casemanager of uw behandelend arts. Er zijn ook alternatieven voor een pruik, bijvoorbeeld een mutsje, hoofddoek, pet of hoed. Op de dagbehandeling kunt u hiervan voorbeelden en informatie vinden.
• Benauwdheid: een gevoel van lichte benauwdheid kan tijdens of binnen enkele uren na toediening optreden. De klachten verdwijnen meestal weer snel zonder dat er een behandeling voor nodig is. Neem bij aanhoudende klachten contact op met de casemanager of de afdeling.
• Huiduitslag: dit komt bij ongeveer een kwart van de patiënten voor en kan gepaard gaan met jeuk. Het is gewoonlijk mild van aard.
• Advies: gebruik lanettecreme of een creme met vitamine E.
• Vochtretentie: gemcitabine kan leiden tot oedeem (het vasthouden van vocht in de weefsels). Dit kan zich uiten in zwelling en een strak gevoel van handen, voeten en benen en gewichtstoename.
• Advies: houd uw gewicht in de gaten en neem bij een toename van 3 kilo in de dagen na de kuur contact op met uw casemanager of de afdeling.
• Slaperigheid: lichte tot matige slaperigheid kan optreden.
• Advies: wees alert op deze bijwerking, neem in dit geval geen deel aan het verkeer en bedien geen machines.
• Verandering in het ontlasting patroon: diarree of obstipatie kunnen (zelden) optreden. Houd uw ontlastingspatroon in de gaten. Neem contact op met uw casemanager of behandelend arts indien uw diarreeklachten langer dan 48 uur aanhouden of als u langer dan 4 dagen geen ontlasting heeft gehad.
• Gevoelige mondholte: u kunt last krijgen van een droge, gevoelige mond en rood mondslijmvlies. Het tandvlees en slijmvlies kan door de verminderde weerstandgaan ontsteken en er kunnen blaartjes ontstaan. U kunt een droge mond krijgen door verminderde speekselproductie. Er kunnen kloofjes ontstaan in de lippen en mondhoeken. Het eten kan hierdoor bemoeilijkt worden.
• Advies: verzorg de mond na iedere maaltijd. Gebruik een zachte tandenborstel, tandpasta met fluoride en houten tandenstokers. Spoel uw mond minimaal na iedere maaltijd met een zoutoplossing (1 theelepel zout op een grote mok water). Houd u lippen en mondhoeken vet met vaseline.
• Effect op seksualiteit en vruchtbaarheid: de menstruatie kan van slag raken, van een keer overslaan tot helemaal wegblijven. Langer bloedverlies dan normaal is ook mogelijk. Ook kunnen vrouwen last hebben van een droge vagina, doordat de slijmvliezen worden aangetast.
• Chemotherapie en uitscheidingsproducten: in uitscheidingsproducten kunnen nog geruime tijd resten van de chemotherapie voorkomen. Het gaat hier om urine, ontlasting, drainen wondvocht en bloed.
• Direct contact met deze resten kan voor anderen schadelijk zijn voor de gezondheid, dit geldt speciaal voor diegene die dagelijks met chemotherapie werken en is niet van toepassing op uw naasten. Ga intimiteit dus niet uit de weg.
• Na een gemcitabinekuur zijn er gedurende 2 dagen resten van chemotherapie aanwezig in de uitscheidingsproducten.
• Advies: mannen worden geadviseerd zittend te urineren in verband met spetteren. Voordat u doortrekt, indien aanwezig, het deksel dicht doen.

Neem contact op met de casemanager longoncologie bij vragen of hinderlijke last van bijwerkingen, zoals:

• temperatuur boven de 38,5 ºC
• koude rillingen
• spontane blauwe plekken
• aanhoudend bloedverlies
• diarree
• kortademigheid
• ontstoken mondslijmvlies
• andere nieuwe klachten.

Meer informatie en contact

Bij vragen of last van bijwerkingen, neem contact op met de casemanagers longoncologie.

Longoncologie spreekuur - maandag t/m vrijdag 8.00 - 9.00 uur:

• telefoon 06 257 208 23
• e-mail longoncologieinfo@vumc.nl

Spoed

• overdag: 020 – 444 11 20
• weekend/avond/nacht 020 – 444 21 50