In deze folder krijgt u uitleg met plaatjes over de opbouw van de geslachtsorganen van vrouwen.

In het bekkengebied van de vrouw bevinden zich de uitwendige en inwendige geslachtsorganen (zie Afbeeldingen 1 en 2 ). Het bekkengebied is de ruimte in het onderste gedeelte van de buik.

Uitwendige geslachtsorganen

De uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen, ook wel vulva genoemd, bestaan uit de venusheuvel (mons pubis), de clitoris (ook wel de kittelaar genoemd), de buitenste lippen (labia majora), de binnenste lippen (labia minora), de uitgang van de urinebuis (urethra, ook wel de plasbuis genoemd) en de opening van de vagina (de vagina wordt ook wel de schede genoemd). Het vaginaal vestibulum (voorhof van de vagina) is het gebied gelegen tussen de binnenste lippen en omvat de opening van de plasbuis en de opening van de vagina. Het gebied tussen de vagina en de anus wordt het perineum genoemd.

De clitoris is een gevoelig orgaan, dat uitwendig zichtbaar is als een roze bobbeltje, dat afgedekt en beschermd wordt door de buitenste schaamlippen en de clitoriskap (capuchon). Alleen het topje van de clitoris is zichtbaar, de rest van de clitoris zit verborgen in de binnenkant van het lichaam en is dus niet te zien (zie Afbeelding 2). De clitoris speelt een heel belangrijke rol bij seksuele opwinding, waarbij tactiele stimulatie gewenst is. Voor de meeste vrouwen geldt dat je clitoris strelen de beste en fijnste manier is om hoge opwinding en een orgasme te bereiken.

Afbeelding 2: De clitoris

Maagdenvlies (hymen)

Het maagdenvlies is geen vlies maar een weefselrand bij de opening van de vagina. Er kan daarom beter van het hymen gesproken worden om het verwarrende begrip 'vlies' te vermijden. Een vlies suggereert namelijk een afsluiting, maar de vagina ingang is al vanaf de geboorte open. De vorm van het hymen varieert sterk. Bij de eerste gemeenschap kan het hymen een beetje beschadigen en heel soms kan dit een beetje bloedverlies geven (maar dat hoeft niet). Bij de meeste vrouwen is het overgebleven hymen terug te vinden als een soepel rafelig randje rond de opening van de vagina.

Inwendige geslachtsorganen

Tussen de binnenste lippen bevinden zich de uitgang van de urinebuis en daaronder de opening van de vagina. Binnenin bevinden zich de vagina, met meer in de diepte de baarmoedermond en de baarmoederhals (cervix), de baarmoeder (uterus) met het baarmoederslijmvlies (endometrium), de eileiders (tubae uterina) en de eierstokken (ovaria) (zie Afbeelding 3). Samen vormen deze organen de inwendige geslachtsorganen. De vagina is geen holle buis (zoals veel van ons denken) maar een huidplooi die op elkaar ligt. De wand is bekleed met een slijmvlieslaag en bestaat uit elastisch weefsel, dat de vagina flexibel maakt en ervoor zorgt dat deze tijdens gemeenschap kan meegeven.

Anatomie van de bekkenbodem

De bekkenbodem bestaat voornamelijk uit verschillende bekkenbodemspieren, die met elkaar de bekkenbodemopeningen afsluiten (zie Afbeeldingen 4 en 5). Het is te vergelijken met een (gevlochten) mandje/netje, zo’n 2 cm dik, met spieren in allerlei richtingen en lagen. De uitgang van de vagina en het laatste gedeelte van de urinebuis en de endeldarm lopen door de bekkenbodem heen.

De bekkenbodem heeft meerdere functies (1) een steunfunctie bij het ondersteunen van de inhoud van de buik, zoals de blaas, de baarmoeder en de darmen; (2) afsluitfunctie, om uw plas en uw ontlasting op te houden en uw vagina dicht te kunnen doen, maar bij ontspanning uw plas en ontlasting te kunnen laten gaan en uw vagina te kunnen openen om iets toe te laten en (3) seksuele functie: bij seksuele opwinding trekken de bekkenbodemspieren af en toe samen. Dit samentrekken kan een rol spelen bij het seksuele gevoel en stimulerend werken voor het gevoel van seksuele opwinding. Bij het orgasme trekken de bekkenbodemspieren een aantal keren ritmisch samen.

Fysiologische veranderingen bij opwinding

De geslachtsorganen en de bekkenbodem veranderen en spelen een grote rol tijdens seksuele opwinding.

Tijdens seksuele opwinding worden de binnenste lippen wat dikker en langer, dit verlengt het vaginakanaal met ongeveer 1 cm. De kleur van de lippen verandert, bij hoge opwinding, van helderrood naar een donker rode kleur. Dit is een signaal voor een naderend orgasme.

De bloedtoevoer naar de vagina neemt toe, waardoor vocht uit de bloedvaten door het slijmvlies zweet in de vagina. Hierdoor ontstaat een vochtige vagina en vulva bij opwinding. Het vochtig worden (lubricatie) maakt het makkelijker om naar binnen te gaan. Seksuele opwinding helpt dus om pijn te voorkomen. Vrouwen kunnen veelal niet goed in schatten hoe vochtig hun vagina is, zonder dat zij dit eerst met hun vinger gevoeld hebben.

Verder trekken de bekkenbodemspieren af en toe samen tijdens seksuele opwinding, wordt de hartslag hoger, versnelt de ademhaling, en gaat de bloeddruk en transpiratie omhoog. Ook in het gezicht verandert er iets tijdens seksuele opwinding. De pupillen worden groter, er komen blosjes op de wangen en de lippen kleuren roder.