In Nederland kennen we volgens de Wet op de Lijkbezorging drie mogelijke eindbestemmingen voor een lichaam na de dood: begraven, cremeren of de ontleding. De laatste optie wordt ook wel genoemd het ter beschikking stellen aan de wetenschap. Terbeschikkingstelling aan de wetenschap betekent dat het lichaam na het overlijden aan een anatomisch instituut geschonken wordt. Het lichaam wordt dan vervolgens gebruikt voor onderwijs, het trainen van medische vaardigheden en/of onderzoek.
In de opleidingen tot gezondheidszorg-professional (bijvoorbeeld artsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten) speelt de bouw van het menselijk lichaam (anatomie) een belangrijke rol. Grondige kennis van deze anatomie is onmisbaar om het vak goed uit te kunnen oefenen. Door de terbeschikkingstelling van het lichaam aan de wetenschap kunnen toekomstige artsen en paramedici de driedimensionale landkaart van het lichaam leren kennen.
De lichamen worden niet alleen gebruikt door studenten in hun opleiding, maar ook door medische specialisten om medische vaardigheden te leren of bepaalde operaties te trainen. Deze manier van trainen bevordert de patiëntveiligheid in hoge mate.
Ook onderzoekers maken gebruik van de gedoneerde lichamen, bijvoorbeeld om nieuwe behandelmethodes te ontwikkelen. Bovendien blijkt het in toenemende mate mogelijk om bepaalde vormen van dierexperimenteel onderzoek (dierproeven) te vervangen door onderzoek op gedoneerde lichamen.
Nederland kent zeven anatomische instituten (verbonden aan de universitaire medische centra), waaraan het lichaam na overlijden geschonken kan worden. Eén van die instituten is het Amsterdam UMC.
Sinds 7 juni 2018 is het Amsterdam UMC ontstaan uit een samenwerking tussen het VU medisch centrum (VUmc) en het Academisch Medisch Centrum (AMC). Per 1 januari 2024 zijn beide ziekenhuizen juridisch gefuseerd.
Tot 31 december 2024 hielden beide ziekenhuizen hun eigen lichaamsdonatieprogramma in stand. Vanaf 1 januari 2025 zijn deze samengevoegd tot één programma: Lichaamsdonatie Amsterdam UMC.
Lichaamsdonor worden
Het kiezen voor terbeschikkingstelling aan de wetenschap is een belangrijke beslissing, die niet alleen gevolgen heeft voor de donor zelf, maar ook voor diens nabestaanden. De nabestaanden moeten het afscheid nemen op een andere manier vorm geven dan gebruikelijk is. Het kan troostend zijn voor nabestaanden te weten dat u ervoor gekozen heeft met uw lichaamsdonatie de wetenschap te dienen, maar de keerzijde is, dat zij maar kort de tijd hebben om afscheid te nemen (maximaal 24 uur).
Dit zijn belangrijke zaken om met uw naasten te bespreken, voordat u de keuze maakt om lichaamsdonor te worden.
Er zijn wellicht vragen waar u of uw naasten antwoord op zouden willen hebben. We hebben de meest gestelde vragen bij elkaar gezet. Zijn er na het lezen van de vragen met antwoorden nog onduidelijkheden of andere vragen, neemt u dan gerust contact met ons op.